Yoğunluk kavramı nasıl tanımlanır
Yoğunluk, bir tütünün notalarının ne ölçüde baskın algılandığını anlatan bir kavramdır; nota çeşitliliğiyle aynı şey değildir. Değerlendirmeye yakmadan girişmek işinizi kolaylaştırır, çünkü çubuğun ham kokusu elinize bir referans noktası verir bilhassa yeni başlayanların gözden kaçırdığı bir ayrıntıdır. Bu aşamada no. 1 tubos nasıl içilir benzeri tüple korunan bir kutu ile no. 2 torpedo gibi tekli bir çubuk yan yana denenebilir. Yakılmamış çubuğu çekerken damakta beliren tat ne kadar net ise aroma gücü o kadar yüksek demektir ve bu küçük alışkanlık sonraki tüm yorumları daha sağlam bir zemine oturtur. Notu o anda kaydetmek iyi olur, çünkü bellek çabucak silikleşir. Her çubuğu birkaç kez denemek hatayı azaltır çünkü gürültülü yerlerde ince kokular kolayca kaçırılır. Aroma gücü kendi başına iyilik ölçüsü değildir; yalnızca gücü gösterir. Bu yüzden ilk tadımda sabırlı olmak hem de ölçütleri baştan belirlemek en doğru yol sayılır. Kriter netleşince her çubuk aynı cetvelle tartılır böylece notlar birbiriyle tutarlı olur. Değerlendirme sırasında dikkat dağıtıcı şeyler uzakta kalırsa odaklanma güçlenir.
Yakılış evrelerine göre aroma değişimi
Bir sigarillonun aroması baştan sona aynı kalmaz; bu yüzden aroma gücünü tek bir çekişle değerlendirmek yanıltıcıdır ayrıca erken davranıp sonuç çıkarmak kolay yapılan bir yanlıştır. İlk üçte birlik bölümde koku genellikle hafif ama net gelir elbette bu sıralama her üründe aynen geçerli olmayabilir. Tadımda no. 3 tubos benzeri tüplü ve kısa bir çubukta bu kısım kısa sürer zira asıl tat genellikle bu kısımda gizlidir. İkinci evrede yoğunluk çoğu zaman yükselir ve tonlar koyulaşır ve genellikle ilk birkaç çekişten çıkarılan sonuç yarım olur. Petit churchills benzeri kalın çaplı bir vitolada bu artış daha geç görülür nitekim bu sebeple sakin gitmek fayda getirir. Sonlara doğru sıcaklık arttığından acımsı notalar öne çıkabilir nitekim ısınan tütün kendi karakterini ancak orta kısımda gösterir. Her evre için ayrı bir puan vermek daha tutarlı sonuç sağlar. Bölümlerin geçişi çoğu zaman keskin değildir, o nedenle yaklaşık olarak üç parçaya bölmek yeterlidir. Değişimleri fark etmek adına nefes sıklığını değiştirmemek önemlidir. Art arda çekmek ısıyı yükseltir ve aromayı çarpıtır.
Tadım notlarında basit puan ölçeği kurmak
Aroma gücünü sayıya dökmek kişisel yorumu daha okunur kılar her zaman sabit aydınlatma ve sakin bir köşe seçilmelidir. Bir ile beş arası giden bir ölçek çoğu kişi için işe yarar bu durum değerlendirmeleri kişiden kişiye daha karşılaştırılabilir yapar. Bir hafif aromayı, 5 de damakta baskın duran yoğun aromayı anlatır bu sayede odak dağılmaz ve not kalitesi yükselir. On beş dakikalık puro benzeri ince ve kısa bir çubuk çoğunlukla düşük puanlarda kalır hem de sonradan okunduğunda neyi kastettiğiniz hemen hatırlanır. Petit julietas 25'lik neye benzer benzeri aynı boydaki bir kutu de tatlı tonları yüzünden yakın bir not çıkarabilir aksi halde aynı çubuk iki ayrı not çıkarabilir. Notu yazmadan önce birkaç nefes yapmak gerekir öte yandan yarım notlar vermek gereksiz bir yük getirir. Ölçeği her seferinde değiştirmemek karşılaştırmayı güvenilir yapar. Skalanın ortası genellikle tercih edilen puandır, zira ılımlı aromalar çoğunluğu oluşturur. Uçlardaki puanlar yalnızca belirgin hâllerde kullanılmalıdır. Böylece not defteri anlamlı olur.
Kalın çubuk ile ince çubuk arasında yoğunluk farkı
Çap, dumanın sıcaklığını ve yoğunluğunu belirgin biçimde etkiler bu yüzden yanış çizgisinin eşit ilerlemesini de izlemek gerekir. İnce bir çubuk hızla ısınır, bu yüzden keskin tonlar çabuk belirir nitekim ince çubuklarda sıcaklık artışı belirgin biçimde çabuktur. Petit royales benzeri ince ve kısa bir çubukta bu etkiyi hemen gözlemlersiniz yanma hızı de aromayı hemen etkileyen bir unsurdur. Kalın çubuklarda duman daha yavaş akar ama aromalar daha geç belirir hem de bu çabukluk tadın okunma süresini kısaltır. Baldan yana yumuşak puro gibi bal ve badem tonlu bir kutu bu çizgiyi iyi örnekler küllenme dengesizse not bölümüne yazılmalıdır. Yavaş yanış tadı daha okunur kılar fakat gücünü azaltmaz aksine kalın çubukta duman daha uzun bir süreye dağılır. Bu yüzden çapı not defterine yazmak unutulmamalı. Farklı kalınlıklarda iki çubuğu aynı günde denerken ilk olarak inceyi sonra kalını seçmek mantıklıdır. Bu şekilde yoğun aroma ince olanın tadını gölgelemez. Aradaki bekleme zamanı en az otuz dakika olmalıdır.
Burundan gelen aroma ile damaktaki tat farkı
Aroma iki kanaldan algılanır: damaktaki his ve burun boşluğunun duyduğu koku hâlbuki bu iki kanal birbirini tamamlar fakat aynı şey değildir. Gücü dikkatle yorumlamak adına ikisini ayrı yazmak iyi olur bu ayrım başta küçük gelse de sonuçları oldukça etkiler. Dumanı ağızdan verirken burun yoluyla yavaşça bırakmak retrohale yöntemidir mesela ılık bir soluk aromayı daha zengin açar. Robusto formunda puro benzeri kremsi bir robusto bu denemede aroma tarafını belirgin verir ayrıca burun tıkalıyken yapılan tadımlar güvenilir sayılmaz. Yirmi dakikalık ince puro benzeri ince bir çubuk ise kuru tonu daha hızlı geçirir sert bir çekiş ise narin notaları örter. Güç damakta zayıf fakat koku tarafında belirgin çıkabilir benzer biçimde çok sıcak bir yemekten hemen sonra algı körelir. Bu iki izlenimi karşılaştırmak aydınlatıcıdır; İki puanı ayırmak yanılgıyı giderir. Acemi tadımcılar için ilk adımda koku yoluyla gelen notalara odaklanmak işi basitleştirir. Zamanla dil kısmı de ayrıntı vermeye başlar. Farklı aromaları isimlendirmeyi denemek algıyı güçlendirir.
Tadımdan önce damağı sıfırlamanın yolları
Damak yorulduğunda aroma gücü olduğundan düşük hissedilir üstelik yemek arasında deneme yapıyorsanız bu önlem iyice önem kazanır. Bu yüzden her çubuktan önce ılık su almak iyi bir alışkanlıktır bu küçük özen yoğunluğun olduğu gibi görmenizi sağlar. Wide churchills aroma profili gibi geniş çaplı, serin dumanlı bir kutu deneniyorsa su daha uygundur çünkü doymuş bir damak en belirgin aromayı dahi soluk gösterir. Sade kahve kavrulmuş notalarını güçlendirir, tatlı içecek ise onları gölgeler üstelik çok soğuk içecekler dili duyarsızlaştırır hem de tat algısını düşürür. Beşli ince puro paketi gibi ince ve beşli bir pakette kuru tütün karakteri su ile daha net anlaşılır o nedenle hazırlık adımı ihmal edilmemelidir. Yanındaki içeceği her seferinde aynı seçmek kıyası bozmaz nitekim tatlı içecekten hemen sonra baharatlı notalar gerçekte olduğundan güçlü hissedilir. Yemekten hemen sonra tadım denemek doğru olmaz. Su ve kahve haricinde çay de düşünülebilir; önemli olan seçimin sade kalmasıdır. Damak tazelendikten sonra iki üç dakika ara vermek iyi sonuç verir. Aceleyle girişilen değerlendirme sıklıkla eksik sonuçlanır.
Sigarillo ölçülerinde yoğunluk değerlendirmesi
Sigarillo formatında içim kısa olduğundan yoğunluk dalgalanması daha dar bir aralıkta yaşanır üstelik başlangıç notu bu ölçülerde hızla kaybolabilir. Dolayısıyla başlangıç ve bitiş arasındaki oynamayı görmek özen ister bu sebeple küçük bir çubuk büyük boy bir ürüne oranla daha sabırlı izlenmelidir. Tadımda 20 club sigarillo benzeri club kalınlığında bir çubuk ortadaki evreyi uzatır böylece yoğunluğu izlemeyi rahatlatır çünkü her nefesin ağırlığı daha fazladır. Tadımda 20 mini sigarillo benzeri mini ölçü ise kakao notasını çabucak ortaya koyup sona erer zira değişim dakikalar değil birkaç çekişte olup biter. Mini ölçülerde iki adet tadmak tek çubuktan daha sağlam sonuç verir bu sebeple düzenli ve dengeli çekiş önerilir. Kutu aroması başlangıçtaki ilk notu belirler bu nedenle not almayı çubuk yanarken değil bitişten hemen sonra denemek daha rahattır. Bunu ayrıca yazmak yararlıdır. Ölçü kısaldıkça aroma katmanı azalır, fakat yoğunluk algısı korunabilir. Bu yüzden küçük çubuk değerlendirmelerini büyük boy kayıtlarıyla doğrudan karşılaştırmamak gerekir. Ayrı bölüm açmak yararlıdır.
Tadım defteri tutmak ve aynı çubuğu tekrar denemek
Bir defalık bir tadım yoğunluk konusunda kesin bir yargı sunmaz yani her deneme bir öncekinin üzerine inşa edilir. Ruh hali, ortam ve zaman izlenimi etkiler bu düzen üç dört tadımdan ardından gözle görülür fayda verir. Bu yüzden küçük bir tadım defteri tutmak fayda sağlar aksi takdirde benzer aromalar her seferinde baştan öğrenilir. Yıl dönümü sürümü puro gibi yıl dönümü sürümü bir puro iki ayrı günde denendiğinde kakao tonu değişiyor mu anlaşılır ayrıca aynı ürüne geri dönüp bakmak gelişimi ölçmenizi mümkün kılar. Bastiones kutusu tadım notları gibi koyu ve kalın gövdeli bir kutu de yoğunluk puanının ne kadar oynadığını ortaya koyar bu da zaman kaybına neden olur. Tarih, çubuk adı ile puan deftere yazılmalı gerçekten en eski kayıtlar ileride okunduğunda şaşırtıcı farklar barındırır. Notlar arasında iki basamaktan çok fark çıkıyorsa şartlar gözden geçirilmeli. Zamanla kendi ölçeğiniz oturur. Defterde kısa cümleler ayrıntılı paragraflardan daha işlevseldir. Mesela ikinci evre güçlü sedir tonu şeklinde bir kayıt yeterli sayılır. İleride bakıldığında net kalmalıdır.
Yumuşak içim ile güçlü aroma arasındaki denge
Gövde, içimin ağızdaki ağırlığını anlatır; yoğunluk ise notaların şiddetidir çünkü bu iki ölçüt aynı doğrultuda ilerleme etmek mecburiyetinde değildir. Bu iki kavram sıklıkla birbirinin yerine anılır, hâlbuki ayrı ölçülür bu ikisini ayrı düşünmek nihayetinde daha dürüst bir yorum ortaya çıkarır. El principe gibi küçük boy, yumuşak bir puro hafif gövdeli olup sedir notasını net taşıyabilir mesela sert bir duman zayıf bir tatla birleşebilir. La cabaña neye benzer gibi dengeli bir kutu ise orta dolgunlukla badem tonunu güçlü tutar üstelik ağır bir duman aromasız de olabilir. Yani hafif içimli bir puro yüksek aroma verebilir tersi durum da mümkündür. Farkı görmek için iki ayrı not tutmak işe yarar bu nedenle tek ifadeyle yoğun yazmak yerine ikisini ayrı değerlendirmek önerilir. Dolgunluğa bakıp yoğunluğu hesaplamak yanlış sonuç verir. Birbirine yakın gövdeli iki çubuk arasında yoğunluk ayrımı aramak hassas bir iştir. Bu yeteneğin ilerlemesi zaman ve düzenli not tutmayı ister. Sonuçta en güvenilir kriter kişisel damak zevkiniz kalır.
Ortam, nem ve sıcaklığın aroma algısına etkisi
Oda, aroma algısını en az tütün kadar etkiler demek ki en sağlam değerlendirme şartları değiştirmemekle mümkündür. Fazla kuru bir ortamda çubuk hızlı yanar böylece keskin tonlar öne geçer bu sebeple oda koşullarını de kayda eklemek akıllıca olur. Aşırı nemli havada ise duman tıkanır hem de aroma silikleşir ısı ise tütünün yanma hızını değiştiren başka bir değişkendir. Ahşap kutulu tok puro gibi ahşap kutulu bir purosunu değerlendirirken ahşabın koruduğu durumu dikkate almak gerekir aksi halde iki ayrı günde ortaya çıkan puan farkı çubuktan kaynaklanıyor sanılır. Magnífico onlu kutu gibi orta gövdeli onlu bir kutu benzer şartlarda karşılaştırılırsa ayrım net okunur değerlendirme günü planlarken bunu hesaba katın. Havalandırma odadaki kokuları dağıtır, parfüm de algıyı şaşırtır oysa asıl etken sıklıkla ortamdaki nem veya koku olur. Tadımı hep aynı odada yapmak en tutarlı yöntemdir. Havasız bir odada koku birikirse sonraki denemenin aroması hatalı okunabilir. Kapı aralığı bırakmak çoğu zaman yeterlidir. Hava akımı fazla sertse yanış yapısı bozulur.